نظریات متعددی درباره پیدایش جهان وجود دارد که هر کدام از دیدگاه‌های علمی، فلسفی و دینی به این موضوع پرداخته‌اند. در زیر به برخی از مهم‌ترین این نظریات اشاره می‌شود: نظریه مهبانگ (Big Bang Theory) نظریه مهبانگ، رایج‌ترین و مورد قبول‌ترین نظریه علمی درباره پیدایش جهان است. بر اساس این نظریه، جهان حدود ۱۳/۸ میلیارد سال پیش، از یک نقطه بسیار کوچک، داغ و متراکم به نام «تکینگی» آغاز شد و از آن زمان به بعد در حال انبساط است. نظریه جهان‌های چندگانه نظریه جهان‌های چندگانه بیان می‌کند که ممکن است جهان ما تنها یکی از بی‌نهایت جهان‌های ممکن باشد. هر یک از این جهان‌ها می‌توانند قوانین فیزیکی، ثابت‌های کیهانی و شرایط اولیه متفاوتی داشته باشد. این نظریه در چندین فرم مختلف مطرح شده است که می‌توان به «جهان‌های موازی» که در فضاهای مختلفی هم‌زمان وجود دارند و «جهان‌های حبابی» که از یکدیگر جدا هستند، اشاره کرد. نظریه حالت پایدار نظریه حالت پایدار که در اواسط قرن بیستم مطرح شد، بیان می‌کند که جهان ازلی و ابدی است و همواره به طور پیوسته و ثابت در حال گسترش است. در این نظریه، ماده جدید به طور مداوم تولید می‌شود تا چگالی جهان ثابت بماند. نظریات دینی و فلسفی ادیان مختلف، نظریات متفاوتی درباره آفرینش جهان دارند. بسیاری از این نظریات به یک خالق متعالی اشاره می‌کنند که جهان را از هیچ به وجود آورده است. فلسفه نیز دیدگاه‌های مختلفی درباره منشا و هدف جهان دارد.
