جزایر از طریق فرhیندهای مختلفی شکل می‌گیرند که این فرhیندها به عوامل زمین‌شناسی و محیطی وابسته هستند. هر کدام از این جزایر به واسطه نحوه خاص شکل‌گیری و ویژگی‌های منحصربه‌فردشان، نقش مهمی در تنوع زیستی و فرهنگی جهان ایفا می‌کنند و به عنوان زیستگاه گونه‌های گیاهی و جانوری خاص و همچنین محل سکونت انسان‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند. در این بخش به معرفی روش‌های اصلی تشکیل جزایر پرداخته می‌شود: جزایر آتشفشانی، که به واسطه فعالیت‌های آتشفشانی شکل می‌گیرند. جزایر مرجانی (آتول‌ها)، که از تجمع صخره‌های مرجانی در اطراف جزایر آتشفشانی غرق‌شده ایجاد می‌شوند. جزایر قاره‌ای، شامل جزایری مانند بریتانیا، ماداگاسکار و گرینلند که از جدایی قاره‌ها تشکیل شده‌اند. جزایر رودخانه‌ای و دلتایی، این جزایر در دلتاها و رودخانه‌ها و بر اثر تجمع رسوبات طی زمان به وجود می‌آیند و سرانجام به جزایر تبدیل می‌شوند. جزایر سدکننده، که به عنوان موانع طبیعی در برابر طوفان‌ها و امواج بلند دریا عمل می‌کنند. جزایر یخی، که بر اثر حرکت یخچال‌ها و فرسایش زمین تشکیل شده و با عقب‌نشینی یخ‌ها به جزیره تبدیل می‌شوند. جزایر مصنوعی، این جزایر توسط انسان و از طریق فرایند بازپس‌گیری زمین و فعالیت‌های مهندسی ساخته می‌شوند.
