هوش هیجانی یا EQ توانایی شناسایی، تحلیل و واکنش مناسب به هیجانات خود و دیگران است، به شکلی که با استفاده از هیجانات خود و نفوذ بر هیجانات دیگران، به اهداف خود برسیم. اما برای تعریف دقیق این مفهوم، نیاز است که مراحل استفاده از هوش هیجانی را نام ببریم: ادراک و توجه به هیجانات: توانایی درک هیجانات و توجه به آن‌ها، بدون اینکه فرد هیجان را سرکوب یا انکار کند. شناسایی و نام‌گذاری هیجانات خود و دیگران: توانایی تشخیص این که هیجان درک‌شده، کدام یک از هیجانات است و چه نامی دارد. تفکیک هر کدام از هیجانات از یکدیگر: هنگامی که چند هیجانات مختلف به صورت هم‌زمان تجربه می‌شوند، این افراد، میان هیجانات مختلف تمایز قائل می‌شوند. تحلیل فرایند هیجانات، دلایل و پیامدهای ناشی آن: توانایی شناسایی افراد یا موقعیت‌هایی که منجر به این هیجان شده‌اند و تاثیرات هیجان بر افکار و رفتار. کنترل هیجانات در شرایط سخت عاطفی: توانایی مدیریت و کنترل هیجانات در مواقع پرفشار و هیجان‌برانگیزی مانند مرگ عزیزان، دعوای سخت یا احساس بی‌عدالتی. واکنش درست به هیجانات و استفاده از آن: واکنش کارآمد و سازگاری با محیط در کنار نفوذ و تاثیرگذاری هیجانی بر دیگران. هوش هیجانی شامل تمامی این مراحل است. در نتیجه، افراد دارای هوش هیجانی بالا، مدیریت کامل هیجانات خود را بر عهده داشته و می‌توانند بر روی عواطف دیگران تاثیر بگذارند. هوش هیجانی از ۶ مفهوم توسعه فردی تشکیل شده است که در صورت تقویت هر کدام از مفاهیم، هوش هیجانی نیز افزایش می‌یابد. این مفاهیم عبارتند از: کنترل و تنظیم هیجانات: مدیریت هیجانات و مسلط شدن به آن‌ها شناخت خود: شناخت تمام ابعاد شخصیتی، توانمندی‌ها و نقاط ضعف خود مهارت‌های اجتماعی: تمام مهارت‌هایی که افراد را در تعاملات اجتماعی و روابط بین‌فردی موفق می‌کنند. همدلی: توانایی شناخت و تجربه هیجانات افراد و همراهی با آن‌ها، به طوری که احساس کنند در این دنیا تنها نیستند و از سمت شما درک شده‌اند. انگیزه: میزان تمایل افراد برای پیشرفت و دستیابی به موفقیت
