یکی از آرایههای ادبی بسیار تاثیرگذار در متن یا شعر، آرایه تشبیه است. منظور از تشبیه همانندسازی و مشابهسازی کلمهای با کلمه دیگر است. بهگونهای که این کلمات میتوانند به لحاظ صفت یا ویژگی با یکدیگر اشتراک داشته باشند. تشبیه ارکان مختلفی از جمله مشبه، مشبهبه، ادات تشبیه و وجه شبه (وجه تشبیه) دارد که بسته به نوع جمله، از هریک از این ارکان استفاده میشود. هنگامی که کلمهای را به کلمه دیگر تشبیه کنیم، به آن مشبه میگویند. مشبهبه، کلمه تشبیهشده و همانندسازیشده با مشبه است. به مشبه و مشبهبه، طرفین تشبیه میگویند که بهعنوان ارکان اصلی و ثابت تشبیه در جملات بیان میشوند. از میان ارکان تشبیه، مشبه و مشبهبه باید در همه حال در جملات حضور داشته باشند. اما وجه شبه یا ادات تشبیه میتوانند بنا به نوع جمله، در جملات حذف شوند. چنانچه در جملهای فقط مشبه و مشبهبه وجود داشته باشد و ادات تشبیه و وجه شبه حذف شده باشند، در این حالت به این نوع تشبیه، «تشبیه بلیغ» میگویند. ویژگی یا صفت مشترکی که معمولا بین مشبه و مشبهبه وجود دارد، وجه شبه یا وجه تشبیه میگویند. برای اینکه در جملات پیوند شباهت ایجاد شود، از کلماتی مانند، همچون، همانند، شبیه، مثل و... استفاده میشود که به این کلمات ادات تشبیه گویند. ممکن است ادات تشبیه در جملهای حذف شده باشد یا اینکه اشارهای به وجه شبه نشده باشد. هرچقدر ارکان تشبیه در جملهای کمتر باشد باعث زیباتر شدن و ادبیتر شدن آن میشود. به همین دلیل بهمنظور زیبایی متن یا شعر از تشبیه بلیغ استفاده میشود که فقط شامل مشبه و مشبهبه است. در این آموزش برای درک کامل مباحث و موضوعات مربوطه میخواهیم با هم با مشبه و مشبهبه آشنا شویم. بنابراین به معرفی آرایه ادبی تشبیه و ارکان اصلی آن میپردازیم. مشبه و مشبهبه را تعریف میکنیم و نقش آن در جملات مختلف بهویژه در تشبیه بلیغ را توضیح میدهیم. در نهایت با ذکر مثالهای کاربردی به نحوه تشخیص مشبه و مشبهبه در جملات اشاره میکنیم. همچنین ادات تشبیه و وجه شبه در جملات مختلف را مورد بررسی قرار میدهیم.
