اسطوره روایتی است که مردم دوران باستان از جهان و زندگی داشتهاند بنابراین شامل چیزهایی است که برای انسان امروزی عجیب و غیرواقعی به نظر میرسد اما انسان دوران باستان به حقیقت آنها اعتقاد داشته است. پس به بیان دیگر، اسطوره، داستانها و حکایتهایی بسیار قدیمی است که ژرفساخت آن حقیقت (از نظر مردم دورههای باستان) و روساخت آن، افسانه (خیال غیر واقعی) است. اسطورهها روایتهای انسانهای دوران باستان از خود، جهان خود و آفریدگار هستند و به همین جهت، اسطوره همیشه با عقاید و باورهای مذهبی همراه است و علاوه بر آن، شامل اولینها است یعنی اولین روز خلقت، اولین انسان، اولین فرمانروا، اولین تمدن و بسیاری اولینهای دیگر را در بر دارد. برای مثال در بخش اساطیری شاهنامه، نخستین انسان، «کیومرث» نامیده شده است. تفاوت افسانه و اسطوره اسطوره همیشه با عقاید مذهبی همراه است چون درباره باورهای اولیه و اساسی گروهی از انسانهای باستان درباره هستی و زندگی خود است و این هستی باید آفریدگار و نظم خاصی داشته باشد که مذهب و ایدئولوژی از همین نقطه وارد اسطوره میشوند اما افسانهها، روایتهایی تاریخی هستند که لزوماً با عقاید مذهبی و ایدئولوژیک همراه نیستند بلکه واقعیتها را با اغراق و دادن ویژگیهای فراطبیعی به انسان و سایر موجودات، روایت میکنند. اسطوره روایتی است که مردم دوران باستان از جهان و زندگی داشتهاند بنابراین شامل چیزهایی است که برای انسان امروزی عجیب و غیرواقعی به نظر میرسد اما انسان دوران باستان به حقیقت آنها اعتقاد داشته است. پس به بیان دیگر، اسطوره، داستانها و حکایتهایی بسیار قدیمی است که ژرفساخت آن حقیقت (از نظر مردم دورههای باستان) و روساخت آن، افسانه (خیال غیر واقعی) است. اسطورهها روایتهای انسانهای دوران باستان از خود، جهان خود و آفریدگار هستند و به همین جهت، اسطوره همیشه با عقاید و باورهای مذهبی همراه است و علاوه بر آن، شامل اولینها است یعنی اولین روز خلقت، اولین انسان، اولین فرمانروا، اولین تمدن و بسیاری اولینهای دیگر را در بر دارد. برای مثال در بخش اساطیری شاهنامه، نخستین انسان، «کیومرث» نامیده شده است. تفاوت افسانه و اسطوره اسطوره همیشه با عقاید مذهبی همراه است چون درباره باورهای اولیه و اساسی گروهی از انسانهای باستان درباره هستی و زندگی خود است و این هستی باید آفریدگار و نظم خاصی داشته باشد که مذهب و ایدئولوژی از همین نقطه وارد اسطوره میشوند اما افسانهها، روایتهایی تاریخی هستند که لزوماً با عقاید مذهبی و ایدئولوژیک همراه نیستند بلکه واقعیتها را با اغراق و دادن ویژگیهای فراطبیعی به انسان و سایر موجودات، روایت میکنند. تفاوت حماسه و اسطوره حماسه شامل شرح تلاشهای یک ملت و قوم برای ساخت تمدن خود و رشادتهای آنها برای حفظ سرزمین یا شرافت خود است. پس اساطیر بخشی از حماسه هستند چون حماسه مانند اسطوره منحصر به تلاشهای بشر باستانی برای درک هستی و تسلط بر آن نیست و گستردهتر از اسطوره است. حماسهها از نظر موضوع و قدمت خود به چندین نوع تقسیم میشوند که قدیمیترین و اصیلترین آنها، حماسه اساطیری است که مربوط به دوران ماقبل تاریخ است و بر مبنای اساطیر شکل گرفته است. ویژگیهای اسطوره اسطوره به نوعی، رؤیای مشترک انسانهای نخستین از زندگی و آینده خودشان است بنابراین اسطورههای نقاط مختلف دنیا و ملتهای گوناگون، در بسیاری از موارد، ریشه یکسانی دارد. به این ریشههای مشترک بین اسطورهها، الگوهای اسطوره میگوییم. پس بنمایههای اصلی اسطوره یا الگوهای اسطوره، مباحثی هستند که در اسطورههای مختلف وجود دارند و به نوعی شباهت میان تفکرات ملتهای مختلف در شناخت هستی را نشان میدهند. اسطوره در ادبیات فارسی مهمترین باور در اسطورههای ایرانی، خیروشر است که در تقابل با هم قرار دارند و به گمان ایرانیان باستان، نیکی (روشنایی) باید بر بدی (تاریکی) پیروز باشد. اکثر اساطیر ایرانی در زیر مجموعه همین دو نیروی خیر و شر قرار میگیرند. برای مثال، پادشاهی در باور اساطیری ایرانی از طرف خداوند (اهورامزدا) به یک فرد عادل و فرزندانش داده میشود و هرگاه پادشاه از مسیر عدالت خارج شود، نیروی خدایی یعنی «فرّه ایزدی» از او گرفته خواهد شد و او شکست خواهد خورد. یا «دروغ» که یکی از ناپسندترین مفاهیم در باور ایرانیان باستان بوده است، متعلق به نیروی شر و بدی است و نباید در درون انسان وجود داشته باشد. در شاهنامه فردوسی، «اوستا» و برخی کتب مذهبی قبل از دوران زرتشت، باورهای انسانهای باستان سرزمین ایران درباره جهان و هستی را میبینیم.