طی نیمقرن گذشته و به دنبال کشف ساختار دو رشتهای DNA، درک چگونگی ذخیره اطلاعات ژنتیکی در سلول و روند همانندسازی و انتقال این اطلاعات به نسل بعد، فهم ما را از فرایندهای پایهای درگیر در وراثت به شکل حیرتانگیزی متحول کرده است. در این میان، نقش پایهای ریاضیات و عملیات ساده جبری در کشفیات پیشگامان علم ژنتیک، نظیر: گرگور مندل (Gregor Mendel) غیر قابل انکار است. امروزه دانش کاربرد محاسبات ریاضی و مطالعه فراوانیهای آللی (Allele Frequency) و توزیع ژنها در جمعیت، ژنتیک جمعیت (Population Genetics) نامیده میشود. در ژنتیک جمعیت، استفاده از روشهای ساده ریاضی به محقق امکان میدهد که الگوی وراثت یک ژن و بیماری خاص را پیشبینی کنند، اطلاعات مربوط به خانوادههای مختلف را به شیوه معناداری گردآوری کرده و در نهایت با تکیه بر این دادهها برآورد قابل اتکایی از میزان خطر داشته باشند. چنین اطلاعاتی در بررسیهای مشاوره ژنتیک اهمیت فراوان دارند و کمک بسیار با ارزشی برای پزشکان و خانوادهها در اخذ تصمیمات مشکل محسوب میشوند. همچنین مطالعات ژنتیک، جمعیت محققین را قادر میسازد تا اثرات ناشی از عواملی مانند: ازدواجهای خویشاوندی و مهاجرت را بر فراوانی ژنها در طول زمان حدس بزنند. در این راستا و همزمان با پیشرفتهای چشمگیر در حوزه تشخیص پیش از تولد بیماریهای ژنتیکی و کشف درمانهای نوین، ژنتیک جمعیت، ما را قادر میسازد که اثرات مداخلات این چنینی را بر خزانه ژنتیکی جمعیت در بلندمدت برآورد کنیم. در گستره وسیعتر در این بررسیها، اثرات عوامل محیطی، زیستی و حتی دخالتهای انسانی نیز در نظر گرفته میشود و بنابراین، شناخت کافی و درک مبانی این مبحث کمک میکند تا درک بهتری از عوامل تغییردهنده ساختار ژنتیکی جمعیتها و چگونگی ایجاد این تغییرات در جمعیتها به ویژه جمعیت انسانی داشته باشیم. با در نظر گرفتن اهمیت یافتههای ژنتیک جمعیت در علوم زیستی، پزشکی و زیرشاخههای آنها، آموختن اصول بنیادین حاکم بر آن با هدف فراهم نمودن دیدگاهی زمینهای درباره اساس محاسباتی ژنتیک و همچنین برای همگام شدن با سرعت کمنظیر پیشرفت در حوزههای مختلف علوم زیستشناسی، نه تنها لازم، بلکه ضروری نیز به نظر میرسد. در این فرادرس تلاش شده است تا با فراهم نمودن توضیحات در زمینه ژنتیک جمعیت و نیز با مطرح کردن مثالهای کافی، درک عملی از این فرایندها به مخاطب ارائه شود به گونهای که در انتها اصول پایهای علم ژنتیک جمعیت برای شنونده قابل درک و تجزیه و تحلیل باشند و همچنین سعی شده که مطالب به شکل ساده بیان شوند تا برای دانشجویانی که در ابتدای مسیر یادگیری آموزش مطالب مربوط به ژنتیک مولکولی هستند نیز قابل استفاده باشد. مطالب ریاضی مورد نیاز به طور خلاصه مرور شدهاند و تلاش شده با طرح مثالهای کافی و نیز جمعآوری مطالب مفید و ضروری از منابع مختلف، آمادگی لازم برای شرکت در آزمونهای مربوطه برای دانشجویان فراهم شود.
