آموزش مرور سیستماتیک و فراتحلیل یا متاآنالیز – ویژه رشته پزشکی و پیراپزشکی

مطالعات مرور سیستماتیک و متاآنالیز یا فراتحلیل چیست؟ در حوزه پژوهش، مطالعات را به دو دوسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌کنند. از مطالعات اولیه می‌توان به مطالعات مقطعی، مورد-شاهدی و هم‌گروهی اشاره کرد و مطالعات موردی نوعی از مطالعات ثانویه به شمار می‌روند. مرور سیستماتیک، روشی برای جمع‌بندی تمامی اطلاعات موجود در یک موضوع و ارائه نتایج به صورت یک‌جا و مجتمع است. با توجه به ویژگی جامع بودن، این نوع مطالعه دارای بالاترین سطح اعتبار در میان تمامی انواع مقالات است. مطالعات مرور سیستماتیک می‌توانند با متاآنالیز (فراتحلیل) که نوعی از آنالیزهای آماری است و یا بدون آن منتشر شوند. اهمیت یادگیری مرور سیستماتیک و مبانی متاآنالیز چیست؟ یادگیری مطالعات مرور سیستماتیک و مبانی متاآنالیز از دو جهت الزامی و مفید است: ۱. سهولت اطلاع از معتبرترین پاسخ‌ها به سوال‌های پژوهشی و یا حتی تشخیصی و درمانی: به عنوان مثال می‌خواهید بدانید برای درمان عفونت قارچی ناخن داروی تربینافین بهتر است یا ایتراکونازول. پس از بررسی مقالات پژوهشی متوجه عدم توافق میان مطالعات می‌شوید. پاره‌ای تربینافین و برخی دیگر ایتراکونازول را داروی ارجح می‌دانند. در چنین شرایطی، چگونه می‌توان تصمیم گرفت؟ مشخصه بارز مطالعات مرور سیستماتیک پاسخ‌گویی به چنین سوالاتی است. نتایج این مطالعات، حاصل جمع‌بندی تمامی مقالات موجود است و پژوهشگر را از سردرگمی می‌رهاند. ۲. سهولت اجرا و تمایل بالای مجلات برای چاپ این مقالات و شانس بالای دریافت تعداد استناد زیاد: برخلاف مطالعات پژوهشی اصیل که نیازمند دسترسی به ابزارها و تجهیزات مختلف است و در موارد زیادی، بازه‌های چندماهه نمونه‌گیری و کار آزمایشگاهی دارند، یک مطالعه مروری سیستماتیک می‌تواند صرفا با دسترسی به یک کامپیوتر و در بازه‌های زمانی بسیار منعطف، حتی بدون نیاز به حضور در دانشگاه و از راه دور انجام شود. بنابراین، این نوع مطالعه در کنار مقالات اصیل می‌تواند به بهبود رزومه پژوهشی دانشجویان کمک شایانی کند. ناگفته نماند که معمولا مطالعات مرور سیستماتیک توسط افراد با سابقه در موضوع مقاله انجام می‌شوند. در این فرادرس چه چیزی یاد می‌گیریم؟ در این آموزش، ابتدا با اهمیت، کلیات و تعاریف مرتبط با انواع مطالعات و به خصوص مطالعات مرور سیستماتیک، آشنا می‌شویم، سپس بخش‌های مختلف یک مطالعه مرور سیستماتیک را مورد بررسی قرار می‌دهیم و پس از آن، مبانی متاآنالیز را یاد می‌گیریم. در ادامه، بر ارائه کاربردی محتوا در راستای آشنا کردن شما با مراحل اجرای یک مطالعه مرور سیستماتیک متمرکز می‌شویم و از تعیین عنوان تا رسیدن به نتیجه نهایی را با جزئیات بیان خواهیم کرد. در پایان، نکات طلایی برای تسهیل روند نگارش و چاپ مقاله را تشریح می‌کنیم.

فرادرس

شهرام محمودی