بدون شک، دانشآموزان ما در مواجه با آثار ادبی فاخر کشور میبایست از قدرت تحلیل مناسب و در حد توان برخوردار باشند که در این میان، کتاب علوم و فنون ادبی نقش مهمی را در این امر برای دانشآموزان ایفا میکند. کتب علوم و فنون ادبی شامل دروسی است که به صورت ترکیبی از علوم و فنون ادبی ارائه شده است. درسهای تاریخ ادبیات و سبکشناسی، به بررسی متون نظم و نثر در حیطههای مختلف ادبی پرداخته و تحول آن را تا قرن ششم مورد بررسی قرار میدهد. از شیرینترین و جذابترین مباحث علوم و فنون، مبحث موسیقی شعر یا عروض است که در این درس، وزن اشعار به صورت شنیداری آموزش داده میشود تا خواننده با یادگیری آن بتواند در برخورد با متون منظوم ضمن لذت بردن از خوانش آن، وزن آن را نیز تشخیص دهد. مهمترین مبحث مشترک کلیه رشتهها، مبحث زیباییشناسی شعر یا آرایههای ادبی است. در این درس دانشآموزان به یادگیری آرایههای ادبی لفظی و قواعد قافیه در شعر فارسی میپردازند. با توجه به آموزههای کتاب، کلیه آثار چه منظوم باشد یا منثور، در سه حیطه مورد بررسی قرار میگیرد. در حیطه زبانی به بررسی متن در سطح واژگانی، روابط کلمهها و جملهها پرداخته و در حیطه ادبی آثار را در سطح آرایههای ادبی بررسی کرده و در نهایت در حیطه فکری به بررسی متن در سطح مفاهیم، ویژگیهای فکری، اعتقادی و معانی میپردازد. توانایی و مهارت در خوانش متون ادب فارسی، بررسی و تحلیل این آثار ارزشمند، خواننده را با گنجینە گرانبهای متون ادبی گذشته و امروز آشنا میسازد. بر این اساس، با مطالعه کتاب علوم و فنون پایه دهم انسانی مسیر درستی برای کسب توانایی و مهارتهای ذکر شده پیش روی دانشآموزان عزیز قرار میگیرد. با توجه به هدف برنامه درسی زبان و ادبیات فارسی، بایسته و شایسته است دانشآموزان ضمن آشنا شدن با علوم ادبی، در فنون ادبی نیز مهارت لازم را کسب کنند تا از این طریق بتوانند در زندگی خود با آثار ادبی برخوردی مناسب داشته باشند.
