امروزه سامانه های اطلاعات جغرافیایی، آن چنان در مدیریت و کنترل مناطق نفوذ کرده است که نبود آن می تواند شکاف غیرقابل جبرانی در بدنه آن وارد نماید. تمامی مراکز، سازمان ها و موسسات تجاری مرتبط با عمران، محققین و دانش پژوهان از داده های GIS برای رشد و توسعه اهداف خود بهره می گیرند. از جمله کاربردهای وسیع و تخصصی این سامانه می توان به: استفاده در شبکه های هیدرولوژی، مسائل محیط زیست و خطوط انتقال انرژی، مشاغل، آموزش و پرورش، بیمه، دولت محلی و… اشاره نمود. اساسا به هر مجموعه عوارض خطی که از تعداد زیادی خطوط دارای تلاقی تشکیل شده باشند، شبکه اطلاق می شود، نظیر: شبکه آبراهه ای، شبکه آب رسانی، شبکه راه آهن و… . محل تلاقی این خطوط را گره یا Node می نامند. Network Analyst همان طور که از نامش پیداست برای انجام تجزیه و تحلیل های روی شبکه ها به کار می رود. اعمالی از قبیل: متوسط زمان پیمایش، یک طرفه کردن خیابان، پل های هوایی و زیرزمینی و خیابان های بن بست برای مدل تحلیلگر قابل درک است. در واقع، تحلیلگر شبکه، یکی از مهم ترین و جدیدترین آنالایزرهای سامانه اطلاعات جغرافیایی است که امروزه کاربرد وسیعی در مدیریت و اصلاح شبکه دارد. این آنالیز، امکان تحلیل پدیده های جغرافیایی که قالب شبکه دارند (رودخانه ها، خیابان ها، بزرگراه ها، خطوط انتقال آب، خطوط انتقال تلفن، فاضلاب، برق، گاز و غیره) را میسر می سازد، به خصوص که این تحلیل، ارتباط تنگاتنگی با تحلیل های مکانی و سه بعدی داشته و می توان تغییرات و شروط مورد نظر را در مسیریابی شبکه اعمال نمود. از مهم ترین قابلیت های تحلیلگر شبکه می توان به موارد ذیل اشاره نمود: یافتن مسیر بهینه یافتن نزدیک ترین تجهیزات و امکانات تخصیص امکانات تعیین محدوده مراکز خدماتی شبکه تعیین مسیرهای دسترسی تعیین میزان تراکم و یا فشار وارده بر شبکه یافتن مسیر بهینه مسیر بهینه، روند تعیین بهترین مسیر برای دسترسی از یک نقطه به یک نقطه دیگر است. این مسیر می تواند کوتاه ترین، سریع ترین و یا دل پذیرترین مسیری که منطبق بر علایق و ترجیحات کاربر برای تعریف «بهترین» است را، شامل شود. در واقع در این مقوله، هدف تعیین بهترین مسیر با توجه به محدودیت ها و امکانات در منطقه مورد نظر است. به عنوان مثال انتخاب بهترین مسیر انتقال شبکه آب شرب در شهر با توجه به عواملی چون: کمترین هزینه، مناطق خطرپذیر مانند وجود کارخانه سمی و امکان آلوده شدن آب، مناطق با نشت و ریزش بالا، تراکم بالای جمعیت و منازل مسکونی و یا مشخص کردن سریع ترین مسیر برای رسیدن ماشین های آتش نشانی به محل حریق و… نمونه هایی بارز از این عملکرد هستند.
