چگونه هم‌ خانواده کلمات را پیدا کنیم؟ + مثال (فیلم آموزش رایگان)

کلمات با ریشه فارسی و نحوه پیدا کردن هم‌خانواده آن‌ها به طور کلی، کلمه‌هایی که در زبان فارسی مورد استفاده قرار می‌گیرند به دو دسته مختلف تقسیم‌بندی می‌شوند. یک دسته از این کلمه‌ها، کلمه‌هایی هستند که ریشه فارسی دارند و دسته دیگر کلمه‌هایی هستند که ریشه عربی دارند. برای پیدا کردن هم‌خانواده کلمه‌هایی که دارای ریشه فارسی هستند باید یکی از شرایط زیر را داشته باشند: حروف اصلی کلمه‌ها باید با یکدیگر یکسان باشد. کلمه‌های هم‌خانواده باید بن ماضی یا بن مضارع مشترک داشته باشند. کلمه‌های هم‌خانواده باید دارای یک مصدر مشترک باشند. بن فعل به بخش اصلی فعل یا ریشه فعل، بن فعل می‌گویند که بخش ثابت فعل است و فعل‌های مختلف از آن ساخته می‌شوند. بن فعل، مفهوم کار یا حالت را نمایش می‌دهد و به دو دسته بن ماضی و بن مضارع تقسیم‌بندی می‌شود. فعل‌های زمان گذشته و یا فعل‌های زمان آینده از بن ماضی ساخته می‌شوند، در حالی که فعل‌های زمان حال و فعل‌های امری از بن مضارع ساخته می‌شوند. اسم مصدر زمانی که بن ماضی با پسوند «ــَــن» ترکیب شود، اسم مصدر را تشکیل می‌دهد. اسم مصدر مفهوم اصلی فعل را بیان می‌کند بدون اینکه اطلاعاتی در خصوص شخص، زمان و شمار آن ارائه کند. کلمات با ریشه عربی و نحوه پیدا کردن هم‌خانواده آن‌ها زمانی که بخواهیم بن ماضی یک فعل را به دست آوریم می‌بایست اسم مصدر را بدون «ــَــن» در نظر بگیریم و شناسه‌های «می» و «ن» را از اول و آخر فعل حذف کنیم. برای یافتن بن مضارع می‌بایست از دو روش اقدام نمود. یک روش این است که فعل را امری کرد، در نهایت با حذف پیشوند «ب» از ابتدای فعل، بن مضارع به دست می‌آید. روش دیگر این است که شناسه‌ها و اجزای دیگر از فعل صرف‌شده را حذف کرد. در نهایت بخش باقی‌مانده که در تمام صیغه‌ها تکرار می‌شود بن مضارع است. بنابراین هم‌خانواده کلمه‌ها می‌تواند از بن ماضی یا بن مضارع مشترک تشکیل شده باشد. مثلا بن ماضی مصدر «دیدن» برابر با «دید» و بن مضارع آن برابر با «بین» است. بنابراین کلمه‌هایی هم‌چون «دیدار، بینا، بینش، دیده و بیننده» به دلیل وجود بن ماضی و مضارع مشترک، همچنین به دلیل وجود مصدر مشترک با یکدیگر هم‌خانواده می‌باشند. برای یافتن هم‌خانواده کلمه‌هایی که دارای ریشه عربی هستند باید شرایط زیر را در نظر گرفت: ریشه این کلمه‌ها (سه حرف اصلی) یکسان باشد. ترتیب سه حرف اصلی یکسان و پشت سر هم باشد. کلمه‌ها به لحاظ معنا و مفهوم با یکدیگر نزدیک باشند. برخی از وزن‌های کلمه‌های هم‌خانواده عربی به شکل فعل، فاعل، مفعول، تفعیل، مفاعله و افعال هستند. چنانچه این گونه کلمه‌ها یکی از سه شروط ارائه‌شده را نداشته باشند، نمی‌توان آن‌ها را به شکل کلمه‌های هم‌خانواده در نظر گرفت. در این فرادرس چه چیزی یاد می‌گیریم؟ در این آموزش با نحوه پیدا کردن هم‌خانواده کلمه‌ها در زبان فارسی آشنا می‌شویم. در ابتدا ریشه کلمه‌های مورد استفاده در زبان فارسی را توضیح می‌دهیم، سپس به نحوه پیدا کردن هم‌خانواده کلمه‌های دارای ریشه فارسی و شروط لازم در این زمینه اشاره می‌کنیم و روش پیدا کردن هم‌خانواده کلمه‌های دارای ریشه عربی و شروط لازم در این زمینه را مطرح می‌کنیم. در نهایت با ذکر مثال‌های کاربردی، نحوه تشخیص و شناسایی انواع کلمه‌های هم‌خانواده را تحلیل و بررسی خواهیم کرد.

فرادرس

گروه آموزشی هم‌دانش