تراژدی در ادبیات فارسی + مقایسه تراژدی با سایر ژانرهای ادبی
0 ساعت
4.7
تراژدی یا سوگنامه (Tragedy)، نمایش اعمال و حوادثی جدی و مهم است که با زبانی ادبی و فاخر، فاجعهای اندوهناک را به تصویر میکشد و با برانگیختن احساس ترس و شفقت در بیننده، موجب تزکیه نفس او میشود. تراژدی یکی از انواع ادبی و یکی از انواع درام (ادبیات نمایشی) است که ریشه آن در ادبیات یونانی است. برخی از مشهورترین تراژدیهای جهان عبارتند از: تراژدی هملت از شکسپیر تراژدی مکبث از شکسپیر تراژدی سهراب در شاهنامه و تراژدی اسفندیار در شاهنامه ارسطو با بررسی نمایشهای دوران خود و پیش از آن، شش عامل یا جزء را برای ایجاد تراژدی لازم میداند: هسته داستانی، قهرمان و شخصیتهای دیگر، اندیشهها، بیان یا گفتار، آواز کُر و صحنه اجرا. یک تراژدی تقابلی بین بد و بدتر است؛ دارای وحدت سهگانه (زمان، موضوع، مکان) و پیشگویی است. ارسطو کاربرد تراژدی را تزکیه و تطهیر نفس بیننده آن میداند. از نظر او، تماشای تراژدی باعث ایجاد احساس همدلی یا ترس میشود و در اثر این احساسات، تماشاگر تراژدی، دچار تزکیه و تطهیر میشود. قهرمان تراژدی نه خیلی خوب و نه خیلی بد است. در واقع او شخصیتی خاکستری است که مخاطب نمیتواند فجایع مصیبتباری که برای این شخصیت رخ میدهد را هضم کند و او را لایق چنین سرنوشتی بداند؛ پس برای او دلسوزی میکند. از طرف دیگر مخاطب، قهرمان تراژدی را مانند خود میبیند و با او همذاتپنداری میکند. پس احساس هراس میکند چون ممکن است او نیز به سرنوشت غمبار قهرمان دچار شود. شاید نتوانیم در ایران تراژدی را به مفهوم ارسطویی آن پیدا کنیم. زیرا تراژدی مورد نظر ارسطو اجرای نمایشنامههای تراژیک است. ما در ایران، نمایشنامه و متن مورد نیاز برای اجرای تراژدی را داشتیم اما تراژدی به معنای نمایش را نداشتیم. البته که آن نمایشنامهها نیز مطابق با اصول تراژدی کلاسیک نبودهاند. با این وجود، تراژدی نیز مانند مباحث دیگر در طول زمان دچار تغییر شده و از مفهوم ارسطویی و کلاسیک خود فاصله گرفته است. پس میتوانیم سوگنامههای نوشته شده به صورت نظم و نثر از آغاز ادبیات کلاسیک تا زمان معاصر را تراژدی محسوب کنیم. در این آموزش به معرفی قدیمیترین تراژدیهای ادبیات فارسی میپردازیم. با تفاوت حماسه و تراژدی، تفاوت تراژدی و کمدی، تفاوت تراژدی و درام و تفاوت تراژدی و داستان نیز آشنا میشویم.
